دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در آخرین تصمیم خود لغو تحریمهای اعمال شده علیه تهران را برای آخرین بار تمدید کرده و به نظر می­رسد كه شروط این تمدید به طوری است که جمهوری اسلامی ایران اصلا قادر به اجرای آنها نیست. تصمیم اخیر دونالد ترامپ، در واقع برای محک زدن ایران و مدت آن فقط چهار ماه بوده است. لازم به ذکر است که ایران تاکنون به مفاد توافق هسته­ای پایبند نبوده و این مساله از سوی بسیاری از گزارشهای بین­المللی و سرویس­های اطلاعاتی غربی تایید شده است. بنابراین، جمهوری اسلامی ایران تنها با دو گزینه روبرو است یا در برابر خواسته­های ایالات متحده آمریکا و شیطان بزرگ تسلیم شود یا اینکه برجام را لغو کند که در این حالت تمام تحریمها باز خواهند گشت و این بدین معنا است که اقتصاد ایران ورشکست و در نتیجه رژیم جمهوری اسلامی سرنگون خواهد شد.

با مطالعه­ی گزینه­ای اول، به نظر می­رسد قبول آن از سوی ایران مانند طنابی است که به دور گردن رژیم بسته خواهد شد. چراکه، سران سیاسی، نظامی و دینی رژیم جمهوری اسلامی ایران پیشتر تاکید داشتند که آنها به هر قیمتی که شده تسلیم خواسته­های ایالات متحده نخواهند شد و ایران اصلا با آمریکا درباره­ی برنامه­ی موشکی خود و همچنین توافق هسته­ای بار دیگر مذاکره نخواهد کرد و این مساله برای رژیم تهران حیاتی خواهد بود. با این وجود، با قبول شروط آمریکا از سوی رژیم تهران، جایگاه آن را میان ملتهای ایران متزلزل و ضعیف خواهد شد. کما اینکه، پروژه­ی هسته­ای که رژیم تهران میلیاردها دلار برای تحقق آن هزینه کرده و سپس تسلیم خواسته­های آمریکا شود نیز برای رژیم جمهوری اسلامی در این کشور و منطقه چالش­آور است.

در همین راستا، در صورت موافقت رژیم تهران برای مذاکره­ی مجدد با ایالات متحده آمریکا درباره­ی توافق هسته­ای و برنامه­ی موشکی این بدین معنا است که جامعه­ی این کشور به دو بخش تقسیم و اختلافات عدیده­ای میان جناحهای سیاسی رژیم رخ خواهد داد. گفتنی است که در حال حاضر اختلافات شدیدی میان حکومت روحانی و سپاه پاسداران در خصوص ادامه­ی مذاکرات وجود دارد و فرماندهان سپاه واقعا در مزیقه هستند که آیا همراه حکومت روحانی باشند یا اینکه روحانی را از سر راه خود بردارند.

اما گزینه­ی دوم، اصرار رژیم جمهوی اسلامی برای رد هرگونه تغییر در مفاد توافق هسته­ای و نیز عدم موافقت این رژیم برای مذاکره درباره­ی برنامه­ی موشکی است. این مساله، یقینا لغو توافق هسته­ای را به همراه خواهد داشت و این بار علاوه بر آمریکا، اروپا نیز با لغو برجام موافقت خواهند کرد. بنابراین، لغو توافق هسته­ای تحریمها را به طور خودکار برگشت خواهد داد که در این شرایط اقتصاد ایران تنها چند ماه تحمل فشار را خواهد داشت. از سویی، گویا بودجه­ی سال 1397 ایران بر اساس لغو تحریمها و فروش نفت و گاز تنظیم شده است.

در این راستا، تحولات اخیر نشانگر این مساله است که میان آمریکا و اورپا هماهنگی و توافقی وجود دارد تا درباره­ی توافق هسته­ای بار دیگر مذاکره شود تا از این رو مفاد برجام اصلاح شود. همچنین، برنامه­ی موشکهای بالستیک ایران که کشورهای منطقه را تهدید می­کند در برنامه­ی مذاکرات قرار دارد. این مساله، در اظهارات اخیر ریکس تیلرسون، وزیر امورخارجه­ی آمریکا تاکید شده است. وی گفته است که واشنگتن و اورپا برای تغییر مفاد توافق هسته­ای با هم عمل می­کنند و تا به حال کارهایی صورت گرفته شده است. تیلرسون، نیز گفت است که او موافقت بریتانیا، فرانسه و آلمان را برای اصلاح توافق هسته­ای بدست آورده است. در همین خصوص، پیشتر دونالد ترامپ، گفته بود که اگر توافق هسته­ای اصلاح نشود آمریکا از برجام خارج خواهد شد.

با این وجود، در صورت خروج آمریکا از توافق هسته­ای تحریمهای بین­المللی باز خواهد گشت که این مساله، برای رژیم جمهوری اسلامی غیر قابل تحمل خواهد بود. با خروج ایالات متحده آمریکا و اروپا از برجام، فشارهای داخلی ملتهای ایران علیه رژیم آخوندی را فزایش و احتمال سقوط رژیم بیشتر خواهد شد. لذلک، در روزهای آتی شاهد تحولات زیادی در ایران خواهیم بود و یقینا با افزایش فشارهای داخلی، بسیاری از سیاسیون و سران رژیم برای نجات جان خود از کشتی غرق شده­ی رژیم آخوندی، خود را به بیرون پرتاب خواهند کرد.

 مركز مطالعات وتحقيقات المزماة

30 ژانویه 2018