همانطوری که پیش­بینی می­شد، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، تصمیم گرفت تا کشورش از توافق هسته­ای با ایران کنار بکشد. ترامپ، براین باور بود که توافق هسته­ای با ایران بدترین توافقات تاریخ آمریکا بوده است. رئیس جمهور آمریکا، تصمیم گرفت تا شدیدترین تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال شود. با این وجود، به نظر می­رسد که تصمیمات اتخاذ شده از سوی آمریکا، نشان داد که سیاستهای خارجی رژیم جمهوری اسلامی ایران حکیمانه نبوده و نگاه مقامات این رژیم به آینده، نگاهی اشتباه بوده است. در واقع، سیاستها رژیم جمهوری اسلامی، ملتهای ساکن در جغرافیای سیاسی ایران را با مشکل مواجه کرده است. سیاستهای رژیم تهران با مخالفت قاطع کشورهای منطقه و جهان روبرو شده و خروج ایالات متحده آمریکا از توافق هسته­ای و تشدید تحریمها علیه ایران، گزینه­ی سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی را تقویت کرده است.

دقیقا پس از تصمیم ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، در سخنان خود تلاش کرد تا به مردم ایران اطمینان دهد و گفت که اوضاع تغییر نخواهد کرد. ولی کارشناسان و نظاره­گران امور داخلی ایران اعتقاد دارند که سخنان حسن روحانی، با واقعیتهای داخلی ایران همسو نبوده و این در حالی است که بسیاری از مقامات ایرانی در روزهای اخیر به شدت در هراس بوده و در اظهارات آنها این مساله مشاهده شده است. گفتنی است که مقامات رده­بالای رژیم جمهوری اسلامی که در راس آنها علی خامنه­ای، رهبر ایران قرار دارد به خوبی این را می­دانند که جامعه­ی جهانی به شدت به دنبال تغییر رژیم آخوندی است.

پس از تصمیم ترامپ، همه در ایران شکست خورده­اند. دولت روحانی، که به تنها دستاورد خود که همانا برجام بوده، افتخار می­کرد در حال حاضر در شرایط بسیار بدی قرار دارد و کاملا خجالت زده و جایگاهش میان مردم ایران تضعیف شده است. علی خامنه­ای، رهبر ایران که پیشتر امضای توافق هسته­ای را به مردم تبریک گفته بود اخیرا گفته است که در صورت خروج ایالات متحده آمریکا از برجام، ایران نیز از توافق هسته­ای کنار خواهد کشید. با این وجود، پس ایران باید خروج خود را از توافق هسته­ای اعلام کند. ولی حسن روحانی، و تیم آن و برخی از جناحهای سیاسی رژیم اصرار دارند که در برجام باقی بمانند. به هر حال، این مساله منجر به افزایش اختلافات فی­مابین در درون رژیم جمهوری اسلامی خواهد شد. گفتنی است که ملتهای ساکن در جغرافیای سیاسی ایران، متضرر اصلی سیاستهای اشتباه رژیم تهران هستند و بازگشت تحریمهای اقتصادی منجر وخیم­تر شدن شرایط معیشتی آنها خواهد شد.

خروج ایالات متحده آمریکا از توافق هسته­ای بدین معنا است که این توافق لغو شده است. چراکه، تحریمهای آمریکا تقریبا ۹۰ درصد کل تحریمهای بین­المللی اعمال شده علیه ایران را تشکیل می­دهد. به عبارتی دیگر ۹۰ درصد از تحریمهای اقتصادی لغو شده باز خواهد کشت. جالب توجه اینجاست که آمریکا در صدد آن است تا تحریمها را افزایش دهد.

در این راستا، با مطالعه­ی اوضاع اقتصادی ایران قبل از امضای توافق هسته­ای، به ویژه در سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ که اقتصاد این کشور در شرف فروپاشی بوده است به این نتیجه خواهیم رسید که اوضاع ایران به حالت قبل خود باز خواهد گشت. این وضعیت، افزایش بیکاری، فقر، پایین آمدن قیمت ریال در برابر دلار، وخیم­تر شدن اوضاع سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و امنیتی را به همراه خواهد داشت و با تضعیف رژیم احتمالا ملتهای ساکن در ایران قیام کنند و رژیم جمهوری اسلامی را سرنگون کنند.

به هر حال، اقدامات احتمالی ایالات متحده آمریکا تشدید تحریمها علیه ایران خواهد بود که شامل برنامه­ی هسته­ای بحث­برانگیز سپاه پاسداران، برنامه­ی موشکی، حمایتهای تروریستی ایران در منطقه، مداخله­های جمهوری اسلامی در کشورهای منطقه، نقض حقوق بشر در ایران و عدم پای­بندی ایران به کنوانسیونهای بین­المللی به ویژه تصمیم سازمان ملل متحد در خصوص مساله­ی یمن. علاوه برآن، ایالات متحده آمریکا به احتمال قوی تحریمهای شدیدی علیه سپاه پاسداران که در واقع حامی اصلی تروریسم در منطقه می­باشد به اجرا خواهد گذاشت و این ارگان نظامی را در لیست سیاه تروریسم قرار خواهد داد. با این وجود، کشورهای اوروپایی در صورتی که مطمئن شوند که رژیم جمهوری اسلامی در حال فروپاشی است راهی جز مماشت با تصمیمات آمریکا نخواهند داشت.

مركز مطالعات وتحقيقات المزماة

10 مه 2018