پرونده ايران

با ح‍ذف صفر از پول ملی، چه تاثیری بر اقتصاد آشفته ایران خواهد داشت؟

در واقع، بحث ح‍ذف صفر از پول ملی ایران، موضوع جدیدی نیست بلکه بارها به ویژه در زمان بحرانهای اقتصادی، مطرح شده و گویا بحث حذف صفر از پول ایران برای اولین بار در سال ۱۹۹۳ و به دلیل مشکلات اقتصادی و بحرانهای ناشی از سوءمدیریت داخلی و خارجی که تحریمهای اقتصادی سختی برای کشور به همراه داشته، بوده است.

بحث حذف صفر از پول ملی ایران برای بار دوم در دوره ریاست محمود احمدی نژاد در سال ۲۰۰۷ بوده و به شدت دنبال شد و گویا بسیار ضروری بوده ولی به مرور فراموش شد. در سال ۲۰۱۶ بار دیگر کارشناسان اقتصادی برای عبور از مشکلات مالی و اقتصادی، بحث حذف صفر از پول ملی ایران را به حسن روحانی پیشنهاد داده بودند. به هر حال، با اصرار برخی از مقامات جمهوری اسلامی و کارشناسان اقتصاد بالاخره دولت حسن روحانی تصمیم گرفت تا طرح حذف چهار صفر از پول ملی را عملی کند و واحد پول ایران از ریال به تومان تغییر یافت. البته، این لایحه که به پیشنهاد بانک مرکزی بوده از سوی دولت به تصویب رسید و به مجلس برای تصویب آن نیز فرستاده شده که همچنان از سوی کمیسیون اقتصادی مجلس در حال بررسی است.

براساس این تصمیم، پول ایران از ریال به تومان تغییر خواهد یافت. به عبارتی دیگر، هر یک تومان که معدل ۱۰ هزار ریال (۱۰،۰۰۰) بوده به ۱۰۰ ریال جدید تغییر خواهد یافت. در این بین، یک دولار که معادل ۱۲ هزار تومان بوده، پس از حذف صفر معادل ۱.۲ تومان شده و گویا قرار است اسکناس های جدید نیز چاپ شود.

این اقدام با واکنشهای گسترده ای در سطح جامعه ایران همراه بوده است که علاوه بر مخالفت با آن، کسانی نیز با این اقدام موافق بوده اند. ولی روی هم رفته، اکثریت با این اقدام مخالفت کرده و براین باورند که تاثیر مثبتی در معالجه بحرانها و مشکلات مالی و اقتصادی کشور نخواهد داشت. چراکه، این اقدام دولت روحانی، صرفا یک اقدام صوری است که برای افزایش شاخص خوش بینی اقتصادی در ایران است. البته، گفته شده که اهداف دولت از این اقدام، همانا کاهش هزینه چاپ و نشر اسکناس و همچنین در تسهیل مبادلات تجاری و خارج کردن مسکوکات از چرخه اقتصادی کشور بوده است. از اهداف دیگر دولت روحانی، کنترل تورم و افزایش قیمتها بوده که به نظر می رسد که دولت کار اشتباهی کرده و کارشناسان براین باورند که حذف صفر از پول ملی هیچگونه رابطه ای با مساله افزایش تورم و قیمتها ندارد و تاثیری در درآمد و قدرت خرید شهروند ایرانی نخواهد داشت.

این اقدام پیامدهای بسیاری برای اقتصاد کشور به همراه دارد و کارشناسان اقتصادی معتقدند که حذف صفر از پول ملی ایران تاثیری در بلند مدت بر اقتصاد کشور نخواهد داشت. به عبارتی دیگر، این اقدام شاید برای کوتاه مدت مفید باشد ولی یقینا در بلندت مدت تاثیری بر اقتصاد ایران نخواهد داشت. در همین بین، کارشناسان اقتصادی گفته اند که تجربیات کشورهای دیگر که صفر را از پول ملی خود حذف کرده اند تنها در محاسبات ریاضی موثر بوده آنهم به شرط اتخاذ اقدامات لازم برای کاهش نرخ تورم و همچنین در بهبود اوضاع و فرآیند توسعه اقتصادی اقدام جدی کند.

با این وجود، به نظر می رسد که زمان این اقدام همچنان فرا نرسیده است. شرط اساسی برای حذف صفر از پول ملی، همانا استقرار اقتصادی در کشور است. به عبارتی دیگر، انجام اینچنین اقدامی در این شرایط اقتصادی کار اشتباهی است و تاثیرات منفی بسیاری به همراه خواهد داشت. همکنون ایران در وضعیت آشفتگی و نوسانات اقتصادی قرار دارد. بنابراین، حذف چهار صفر از پول ملی، ممکن است بحرانهای اقتصادی کشور را دوچندان و آشفتگی در بازار ایران افزایش یابد. ناگفته نماند که ممکن است شاخص خوش بینی در اقتصاد ایران افزایش یابد ولی این وضعیت دوام چندانی نخواهد داشت و پیامدهای بد این اقدام در آینده نزدیک نمایان خواهد شد.

 از سوی دیگر، این قدام تنها فایده ای که برای اقتصاد ایران خواهد داشت همانا مسئله شمارش حجم اختلاس ها، مبالغ به سرقت رفته و فساد اداری که مسئولان رژیم انجام داده، مفید خواهد بود. با حذف صفر از پول ملی ایران، حقوق نجومی مقامات جمهوری اسلامی ایران دیگر برای فقراء و شهروندان ایرانی تحریک آمیز نخواهد بود. کما اینکه، ارقام ثروت میلیاردی مقامات جمهوری اسلامی به رقم میلیونی کاهش خواهد یافت.

حال، برای اینکه این اقدام نتایج مثبت داشته باشد، به ایجاد یک سری شرایط مناسب و پایه های اساسی و درست جهت اجرای آن نیازمند است تا با نتایج معکوس روبرو نشویم. به طور مثال می توان به کسب اعتبار بین المللی، بازگرداندن اعتبار پول ملی، بازگرداندن اعتبار به اقتصاد ملی،  نظارت بر بازار ارز و ارائه رویکرد درست برای برآورده کردن خواسته های سرمایه گذاران، به دست آوردن نتایج ملموس در کاهش نرخ تورم، تثبیت نرخ ارز در بازارهای ایران که در حال حاضر برآورده کردن این شروط غیر ممکن است، اشاره کرد.

حکومت حسن روحانی، صفر را از پول ملی حذف کرد ولی اقدامات فوق الذکر که برای بهبود وضعیت اقتصادی ضروری است را برآورده نکرده است. با این حال، به نظر می رسد سیاست حذف صفر از پول ایران مفید نخواهد بود و یقینا پیامدهای ویرانگری برای اقتصاد این کشور به همراه خواهد داشت. به ویژه، نرخ تورم در ایران افزایش روافزون دارد و در آخرین گزارش داده شده حاکی است که نرخ تورم به ۴۰.۴ درصد رسیده است. گفتنی است که ماه گذشته ۳۷.۶ درصد و در ماه مه ۲۰۱۹ نرخ تورم ۳۰.۶ درصد گزارش بوده است. با مطالعه افزایش روزافزون نرخ تورم در ایران درمی یابیم که افزایش نرخ تورم در این کشور بسیار خطرناک است و هرگونه تغییر در پول ملی ایران به نظر می رسد که کار اشتباهی است.

مهمتر از همه اینجاست که بسیاری از کارشناسان ایرانی با اقدام دولت حسن روحانی موافق نسیتند. علی الخصوص، این اقدام در نبود ساختار اقتصادی صورت گرفته است و حجم اسکناس های موجود در بازار ایران که بسیار زیاد گزارش شده یکی دیگر از چالشهای روبروی دولت ایران است. با این وجود، دولت پس از حذف چهار صفر از پول ملی، باید تمامی اسکناسها موجود در بازار را باطل کند و از نوع اسکناس چاپ و نشر کند که این مساله هزینه های هنگفتی برای اقتصاد کشور خواهد داشت.

 

مركز مطالعات وتحقيقات المزماة

7 أغسطس 2019

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن