سیاست ایران در قبال تحریمها: فتودیپلماسی، لجاجت و مهار

با دست های خالی و طرحهای پوچ، تصمیم گیرندگان سیاسی ایران تلاش دارند تا از یک سو خود را پیروز میدان نشان دهند و از سوی دیگر، این را وانمود کنند که میان ایران و قدرتهای بزرگ غرب که در راس آن ایالات متحده آمریکا قرار دارد، توازن قوا وجود دارد. در این رویکرد  سیاست نادرست جمهوری اسلامی به جز ویرانی و ضرر سیاسی، اقتصادی و امنیتی چیز دیگری برای ایران و منطقه به همراه نخواهد داشت. البته، این در حالی است که اوضاع کنونی نیازمند عقلانیت سیاسی و یک استراتژی محکم برای فهم تحولات و بحرانها را دارد و نه فتودپلماسی.

ناظران امور سیاسی ایران از سفرهای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه این کشور به عنوان سفرهایی که فاقد برنامه و بدون اهداف معین یاد کرده و براین باورند ظریف به دنبال این مساله است تا وانمود کند رئیس دستگاه دیپلماسی ایران همچنان قوی است و تحریمهای آمریکا که کمر اقتصاد ایران را شکسته است، تاثیر منفی بر فعالیتهای او نداشته است.

در این بین، حسن روحانی رئیس جمهور ایران در اظهاراتی عجیب گفته است که سفرهای خارجی محمدجواد ظریف و دیدار او با روسای کشورها می تواند برای رفاه، توسعه و پیشرفت کشور مفید واقع شود. این در حالی است که وخامت اوضاع داخلی ایران افزایش روزافزون دارد. اظهارات روحانی با واکنش و انتقادات شدید جامعه ایران روبرو شده است. معمولا اینگونه اظهارات، حکومت و رژیم جمهوری اسلامی را با چالش روبرو و حلقه را بر مقامات ایران تنگ تر کرده است. کما اینکه، شکاف و اختلافات فیمابین را نیز گسترش داده است. گفتنی است که اختلافات میان مقامات جمهوری اسلامی به ویژه پس از اینکه همدیگر را به فساد مالی متهم کرده اند، افزایش چشمگیری داشته است. در همین راستا، در شاخص های اقتصادی و معیشتی مردم تغییری مشاهده نشده است بلکه اوضاع معیشتی آنها در ۶ ماه گذشته سال جاری در مقایسه با این مدت سال ۲۰۱۸ بسیار بد گزاش شده است. چراکه، نرخ بیکاری میان جوانان تقریبا ۲۵ درصد افزایش یافته است. در صورتی که سال گذشته ۱۲ درصد گزارش شده بود. نرخ تورم ۲۶.۶ درصد گزارش شده که در سال ۲۰۱۸  نرخ تورم ۱۰.۲ درصد گزارش شده بود. همچنین نرخ رشد اقتصادی کاهش یافته و قیمت ریال سقوط کرده که دولت مجبور به حذف چهار صفر از پول کشور شده است. علاوه برآن، فقر بیش از ۴۰ درصد از خانواده های ایرانی را فراگرفته است. در این بین، قیمت کالاها ۵۰ تا ۲۰۰ درصد افزایش یافته و قدرت خرید شهروندان نیز از بدو انقلاب ۵۹ تاکنون کاهش به سابقه ای داشته است.

این واقعیتها برای حسن روحانی و به اصطلاح دستاوردهای دولت چالش بزرگی بوده است. چراکه، روحانی از توسعه ساختارهای روستاها سخن به میان آورده که با انتقاد اکثر روزنامه های محلی به ویژه کیهان و جوان روبرو شده است. این روزنامه ها با ارائه گزارشهای متعدد از ناکامی دولت روحانی در مدیریت کشوری و مقابله با فساد اقتصادی و تسلیم شدن آن در برابر تحریمهای آمریکا و تن دادن به مذاکره با دولت ترامپ برای نجات کشور از فروپاشی، سخن به میان آورده است.

واقعیتی که تصمیم گیرندگان سیاسی ایران از آن طفره می روند و تلاش می کنند تا از دید عموم پنهان بماند همانا دلایل اصلی وخیم شدن اوضاع اقتصادی و معیشتی ایرانیان است که به گسترش فساد مالی و اقتصادی میان مقامات رژیم جمهوری اسلامی و تسلط سپاه پاسداران بر اکثر بخشهای اقتصادی کشور برمی گردد. همچنین، دلایل خارجی نیز وجود دارد که به پیامدهای تحریمهای آمریکا و سیاستهای مخرب تهران در منطقه برمی گردد. این تحریمها به مرحله ای رسیده است که در ماه مه گذشته آمریکا با لغو معافیت صادرات نفت،  فروش نفت ایران در ماه ژوئن به ۳۰۰ هزار پشکه در روز کاهش یافته است. البته، گزارش هایی نیز حاکی است که صادرات نفت ایران تنها ۱۰۰ هزار پشکه در روز است. تحریمهای آمریکا نیز شامل صادرات پتروشیمی و معادن شده تا از ورد ارز به ایران جلوگیری شود. در این راستا، آمریکا تلاش کرده تا درآمدهای دولت ایران به پایین ترین حد خود برسد و این رویکرد در قالب سیاستهای فشار حداکثری آمریکا و بسیار مثبت بوده است. از سوی دیگر، آمریکا نیز به دنبال این است تا ایران را از تعاملات بانکی به ویژه درآمدهای صادرات نفت محروم کند. همچنین، کشورهای اورپایی در تعهدات خود در قبال ایران ناکام بوده و حتی کانال مالی که برای کمک به ایران و تسهیل تعاملات تجاری و بانکی ایجاد شده بود نیز ناکام مانده است.

البته، باید گفت که رژیم جمهوری اسلامی تا این لحظه با تبلیغات گسترده، دیپلماسی نرم و ایجاد راه حل های موقت، توانست خشم شهروندان ایرانی را فروکش و کنترل کند. کما اینکه، تلاشهای فراوانی برای اجماع ملی به منظور مقابله با دشمنان خارجی داشته و تا حدودی موفق بوده است. در این بین، رژیم با انجام رزمایش های نظامی صوری تلاش کرد تا وانمود کند که سپاه پاسداران در برابر تهدیدهای آمریکا و غرب ایستاده است. دستگاه دیپلماسی ایران و سفرهای خارجی ظریف و همچنین تبلیغات مزدوران منطقه ای جمهوری اسلامی روی دیگر مساله بوده است.

ولی با وجود بحرانها و مشکلات داخلی که در آینده نزدیک شاهد یک انفجار بزرگ در ایران خواهیم بود یقینا رژیم جمهوری اسلامی نمی تواند آن را از دید عموم پنهان کند. بدون شک افزایش نارضایتها و خشم شهروندان از اعتراضات سال ۲۰۱۸ به مراتب بیشتر خواهد بود و اکثر شهرهای جغرافیای سیاسی ایران را دربر خواهد گرفت. بنابراین، تمامی طرحها و رویکردهای سیاسی که تا به حال رژیم جمهوری اسلامی ارائه داده صوری و موقت بوده و سودی به همراه نخواهد داشت.

مركز مطالعات وتحقيقات المزماة

7 اوت 2019

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن